Lisfranc Silikon-Karbon Protez
Lisfranc amputasyonu, ayağın tarsometatarsal eklem seviyesinden ayrılmasıdır. Bu işlemde ön ayak bölümü; yani parmaklar ve metatars kemikleri çıkarılır, orta ayak, topuk ve ayak bileği korunur. Diz ve ayak bileğinin korunması sayesinde, daha yüksek seviyeli amputasyonlara kıyasla yürürken daha az enerji harcanabilir ve fonksiyonel kapasite daha iyi korunabilir.
Önemli avantajlardan biri, kalan ayağın ucundan yük alınabilmesidir. Yani kişi, kalan taban yüzeyine doğrudan yük verebilir ve kısa mesafelerde protez olmadan birkaç adım atabilir. Ancak normal ve dengeli yürüyüş için protez, eksik ön ayak bölümünün fonksiyonunu tamamlamada önemli rol oynar.
Lisfranc amputasyonu sonrasında en önemli sorunlardan biri kas dengesizliğidir. Özellikle ayağı yukarı kaldıran tibialis anterior ve peroneal kasların bağlantıları kaybolduğunda, Aşil tendonu ve baldırın arka kısmındaki kaslar daha baskın hale gelebilir. Bu durum ayağın aşağı ve içe doğru çekilmesine, yani equinus ve varus (equinovarus) deformitesine eğilim oluşturabilir.
Cerrahi sırasında bu eğilimi azaltmak için Aşil tendonu uzatılabilir veya tendon transferleri uygulanabilir. Protezin de burada önemli bir görevi vardır. Uygun tasarlanmış bir parsiyel ayak protezi; topuk ve ayak bileğini stabilize etmeye, ayağın pozisyonunu kontrol etmeye, yürüyüşün daha dengeli olmasına ve güdük ucunun korunmasına yardımcı olur.
Lisfranc Parsiyel Ayak Protezinin Temel Bileşenleri
Hazırlanan parsiyel ayak protezi genellikle birbiriyle birlikte çalışan üç temel bölümden oluşur:
-
Soket / clamshell yapı: Kalan ayağı sarar, basıncı dengeli dağıtır ve cildi korumaya yardımcı olur.
-
Ön ayak dolgusu (toe filler): Eksik parmak ve ön ayak hacmini tamamlayarak ayağın ayakkabı içerisinde doğru şekilde yerleşmesini sağlar.
-
Rijit karbon plaka: Ayağın fonksiyonel uzunluğunu destekler, yürüyüş sırasında itiş gücüne yardımcı olur ve ayakkabının gereğinden fazla bükülmesini azaltır.
Bu yapı sayesinde yükler daha dengeli aktarılır ve yürüyüşün daha doğal hale gelmesi desteklenir.
Kişiye Özel Uygulama
Lisfranc protezi genellikle ayakkabı içerisinde kullanılır ve kişinin ihtiyaçlarına göre özel olarak hazırlanır.
Duyu kaybı bulunan veya cilt yaralanması riski yüksek kişilerde öncelik, basıncın dengeli dağıtılması ve cildin korunmasıdır. Daha aktif kullanıcılar için protez yapısı ayak bileğinin üzerine kadar uzatılarak daha fazla stabilite ve fonksiyonel destek sağlanabilir.
Lisfranc seviyesinde daha yüksek bilekli ayakkabılar da bazı kullanıcılar için avantaj sağlayabilir; çünkü daha fazla temas alanı oluşturarak protezin stabilitesini ve süspansiyonunu destekleyebilir.
Nihai protez tasarımı, kişinin anatomik yapısı, cilt durumu, aktivite seviyesi ve günlük yaşam ihtiyaçlarına göre yapılan değerlendirme sonucunda belirlenir.
