Çocuk Diz Üstü Protezler
Çocuklar için diz üstü protezler, amputasyonun diz ekleminin üzerinde olduğu durumlarda kullanılan ve çocuğun büyüme, gelişim ve hareket ihtiyaçlarına göre kişiye özel olarak hazırlanan protez sistemleridir.
Bu seviyede doğal diz eklemi bulunmadığı için protezde ayrıca bir protez diz eklemi yer alır. Amaç; çocuğun ayakta durmasını, yürümesini, oyun oynamasını ve günlük yaşam aktivitelerine mümkün olduğunca bağımsız şekilde katılmasını desteklemektir.
Temel Amaçlar
-
Güvenli ve dengeli yürüyüşü desteklemek
-
Protez diz kontrolünü geliştirmeye yardımcı olmak
-
Oyun, okul ve sosyal aktivitelere katılımı kolaylaştırmak
-
Denge ve vücut kontrolünü desteklemek
-
Çocuğun hareket özgürlüğünü ve bağımsızlığını artırmak
Protezin Yapısı
Çocuklarda diz üstü protez genel olarak şu bileşenlerden oluşur:
-
Kişiye özel soket
-
Liner veya uygun ara yüzey sistemi
-
Süspansiyon sistemi
-
Protez diz eklemi
-
Pylon ve bağlantı adaptörleri
-
Çocuğun yaşına ve aktivite seviyesine uygun protez ayak
Kullanılan bileşenlerin hafif, dayanıklı ve çocuğun günlük hareketlerine uygun olması önemlidir.
Protez Diz Seçimi
Çocuklarda diz eklemi seçimi; yaş, kas gücü, denge, yürüyüş deneyimi ve aktivite seviyesine göre yapılır.
İhtiyaca göre:
-
Mekanik diz eklemleri
-
Yük kontrollü sistemler
-
Hidrolik veya pnömatik sistemler
-
Uygun yaş ve klinik koşullarda mikroişlemcili diz sistemleri
değerlendirilebilir.
Amaç, çocuğun güvenliğini korurken hareket kapasitesini gereksiz şekilde sınırlamayan bir sistem oluşturmaktır.
Büyümeye Uyum
Çocuk protezlerinde büyüme süreci protez tasarımının en önemli parçalarından biridir. Boy, kilo ve güdük hacmi değiştikçe protezin düzenli olarak kontrol edilmesi ve gerektiğinde yeniden ayarlanması gerekir.
Büyüme sırasında:
-
Soket uyumu değişebilir
-
Protezin boyunun uzatılması gerekebilir
-
Diz ve ayak bileşenleri yeniden seçilebilir
-
Hizalama yeniden düzenlenebilir
-
Cilt ve basınç bölgeleri kontrol edilmelidir
Bu nedenle çocuk protezi, tek seferlik bir uygulama değil; büyüme boyunca devam eden bir takip ve uyarlama sürecidir.
Aktiviteye Göre Planlama
Çocuklar koşma, zıplama, oyun oynama ve ani yön değiştirme gibi yoğun hareketler yapabilir. Bu nedenle protezin yalnızca yürümeye değil, çocuğun günlük yaşamındaki gerçek aktivitelere de uygun olması gerekir.
Protez diz ve ayak seçimi; çocuğun yaşı, kas kontrolü, denge kapasitesi, aktivite seviyesi ve günlük yaşam ihtiyaçlarıbirlikte değerlendirilerek yapılır.
Kişiye Özel Takip
Diz üstü çocuk protezlerinde soket uyumu, protez diz ayarları, yürüyüş biçimi, cilt durumu ve büyüme düzenli aralıklarla değerlendirilmelidir.
Amaç; çocuğun büyüme sürecine uyum sağlayan, güvenli hareketi destekleyen ve günlük yaşamda mümkün olan en yüksek bağımsızlığı sağlayan bir protez sistemi oluşturmaktır.
