Protez Ayak Çeşitleri: Hangi Tip Hangi Aktivite Seviyesine Uygun?

Geçen ay merkeze iki hasta geldi. İkisi de diz altı ampute, ikisi de aynı hafta protez aldı. Biri günde 3 kilometre yürüyordu, işe gidip geliyordu. Öbürü haftada 2 kez tenis kortuna çıkıyordu. İkisine aynı ayağı önermedik.

Protez ayaklarda malzeme, hareket aralığı ve enerji geri dönüşü baştan ayrışıyor. Bu fark kâğıt üzerinde durmuyor, günlük yürüyüşte ortaya çıkıyor.

Aktivite Seviyesi Neden Belirleyici?

Klinik dünyada bu ayrımı anlatan bir çerçeve var: K-seviyesi sınıflandırması. 4 kademeden oluşuyor, K0'dan K3'e kadar. Her kademe kişinin günlük hareketliliğini tarif ediyor. K0 sınırlı iç mekân hareketini karşılıyor, K1 düşük düzeyde yürüyüşü, K2 toplum içinde orta düzeyde hareketliliği, K3 ise değişken hızda ve farklı yüzeylerde yürüyebilen aktif bir profili.

Bu çerçeveyi Özgür Irmak ekibi icat etmedi. Medicare'in ve uluslararası protez camiasının yıllardır kullandığı, 1998'den bu yana, 28 yıllık bir deneyimle merkezlerin takip ettiği bir sınıflandırma bu.

Hangi Ayak Hangi Seviyeye Karşılık Geliyor?

K1 seviyesinde genelde temel, sabit bir ayak yeterli oluyor. Hareket azsa mekanizma basit kalıyor. K2'de tek eksenli ayaklar devreye giriyor, ayak bileği hareketine daha fazla izin veriyor.

K3'te iş değişiyor. Hidrolik ayaklar farklı yürüme hızlarına uyum sağlıyor. Enerji depolayan karbon fiber ayaklar ise adım sırasında biriken gücü geri veriyor, koşan, merdiven inen, düzensiz yüzeyde yürüyen, günde birkaç kez yön değiştiren bir kullanıcı için tasarlanmış bu tip. Ayrıntısını ayrı bir yazımızda ele aldık.

Seçim Tek Başına Verilmiyor

"Hangi ayak bana uygun?" Bu sorunun cevabı tek bir test sonucuyla çıkmıyor. K-seviyesi sadece bir başlangıç noktası.

Nihai kararı hekim ve Özgür Irmak ekibi, Trakya Üniversitesi kökenli protez-ortez eğitimiyle, birlikte veriyor. Yaş, güdük durumu, günlük rutin, işin gerektirdiği hareket hep birlikte masaya yatırılıyor.

Bileşenlerin genel bir listesini bacak protezleri ve protezler sayfalarımızda bulabilirsiniz.

İki hasta, iki farklı ayak, iki farklı günlük hayat.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; kişiye özel tıbbi tavsiye ya da tanı yerine geçmez. Size uygun protez ayak tipi için uzmanınıza danışmanızı öneririz.