Güdük Bandajı Nasıl Sarılır? Ampütasyon Sonrası Güdük Bandajlama
Ampütasyondan sonraki ilk dönemde birçok kişinin komodininde aynı malzeme durur: bir ya da birkaç rulo elastik bandaj. Güdük bandajlama, ampütasyon sonrası güdük bakımının ilk somut adımlarından biri.
Bu yazıda bandajın ne işe yaradığını ve sarımın hangi ilkelere dayandığını anlatıyoruz.
Bir şeyi baştan söyleyelim. Tekniği size ilk kez fizyoterapistiniz ya da teknik sorumlunuz gösterir. Bu yazı o gösterimin yerini tutmaz, onu anlamanıza yardım eder.
Güdük Bandajı Ne İşe Yarar?
Ameliyattan sonra güdükte şişlik, yani ödem görülür. Elastik bandajın ilk işi, dengeli bir basınçla bu şişliği kontrol altında tutmanıza yardım etmek.
İkinci görevi güdük şekillendirme. Protez soketi güdüğe oturacak. Bu yüzden güdüğün uca doğru düzgün incelen bir forma kavuşması istenir ve bandaj bu süreci destekler.
Üçüncüsü daha az konuşulur. Düzenli basınç, bazı kişilerde dokunmaya karşı hassasiyetin zamanla azalmasına katkı sağlayabilir. Güdüğünüz, soketin temasına alışmaya bu dönemde başlar.
Güdük Bandajı Nasıl Sarılır? Temel İlkeler
Sarım tekniği kişiden kişiye değişir. Yine de ekibinizin size göstereceği sarımın arkasında, hemen her durumda geçerli olan birkaç genel ilke bulunur ve bunları bilmek neyi neden yaptığınızı anlamanızı kolaylaştırır.
Sekiz şeklinde, çapraz sarım. Bandaj güdüğün etrafında çaprazlanarak, 8 rakamını andıran turlarla ilerler.
Uçta daha sıkı, yukarıda daha gevşek. Basınç güdüğün ucunda, yani distal bölgede en fazladır. Gövdeye yaklaştıkça azalır. Sıvı böylece yukarı doğru yönlendirilir.
Kırışıksız ve düzgün. Kat yerleri ve kırışıklar ciltte iz bırakır, bası noktası oluşturabilir.
Gün içinde yeniden sarma. Bandaj hareketle gevşer ve kayar. Bu yüzden gün içinde açılıp yeniden sarılması gerekir.
Kaç kat sarılacağı, bandajın ne kadar gerileceği ya da gün içinde ne sıklıkla yenileneceği bu yazıda yok. Bu ayarlar güdüğünüze, iyileşme durumunuza ve hekiminizin talimatına göre belirlenir.
Düz Dairesel Sarım Neden Önerilmez?
Sık karşılaşılan bir hata, bandajı aynı hizada üst üste daire çizerek sarmak.
Bu sarım bir turnike gibi davranabilir. Bandajın üst kenarı güdüğü halka gibi sıkar, uçtaki dolaşım sıkışır ve şişlik orada artabilir. Peki çapraz sarım neyi değiştirir?
Sekiz şeklindeki çapraz turlarda bu halka oluşmaz. Basınç güdüğünüzün yüzeyine yayılır.
Diz Altı ve Diz Üstü Güdükte Fark
Diz altı güdükte bandaj, kaymaması için çoğu zaman dizin biraz üzerinden geçirilerek sabitlenir. Sarımın sınırını ekibiniz gösterir.
Diz üstü güdükte bandaj kasık bölgesine kadar çıkar. Kayıp gitmemesi için sarım çoğu zaman kalça ve bel çevresinden geçirilerek sabitlenir. Kasıkta sarılmadan kalan bir bölge varsa şişlik orada birikebilir. İlk sarımlarda bunu ekibinizle birlikte kontrol edin.
Diz üstü sarımı tek başına doğru açıyla yapmak zordur. Bu sarım için ilk dönemde destek almanızı öneririz.
Bandaja Alternatif: Güdük Çorabı
Güdük çorabı nedir? İngilizce kaynaklarda "stump shrinker" diye geçen bu ürün, Türkçede güdük şekillendirici çorap ya da kısaca güdük çorabı diye anılır. Ucu kapalı, elastik bir kılıftır ve güdüğe giyilir.
Avantajı pratik olması. Her seferinde sarımın doğru olup olmadığını düşünmeniz gerekmez.
Öte yandan çorabın basıncı her bölgeye istenen ölçüde dağılmayabilir. Çorabın ölçüsü bu yüzden güdüğünüze göre seçilir.
Hangisiyle başlanacağını ya da ne zaman çoraba geçileceğini dikiş durumu, güdüğün şekli ve günlük hayatınız birlikte belirler. Güdük çorabı, protezle birlikte kullanılan silikon linerle de karıştırılmamalı. Liner konusunu Silikon Liner Nedir? yazımızda ayrıca anlattık.
Bandajı Ne Zaman Gevşetmeli, Kime Başvurmalı?
Bandaj fazla sıkı sarıldığında ya da kaydığında vücut sinyal verir. Şu işaretlerden birini fark ederseniz bandajı gevşetin ve vakit kaybetmeden merkezinize ya da hekiminize başvurun:
Güdük ucunda renk değişimi: morarma, solukluk, kararma ya da geçmeyen kızarıklık
Uyuşma ya da karıncalanma
Bandajdan sonra artan ağrı ya da zonklama
Yarada ya da dikiş hattında akıntı, kanama ya da kötü koku
Ateş
His azalmasının olduğu durumlarda bir sorun ağrıyla kendini göstermeyebilir. Bandajı her açtığınızda güdüğe gözle bakmanız bu yüzden önemli.
Yara ya da dikiş varken hekiminizin talimatı esastır. Bu dönemi Güdükte Yara Varken Protez Kullanılır mı? yazımızda ayrıca ele aldık.
Bandajdan Protez Ölçüsüne
Bandaj ve güdük çorabı bir hazırlık dönemidir. Ödem azaldıkça güdüğün hacmi gün içinde daha az değişir, şekli dengelenir.
Protez soketinin ölçüsü bu dengelenmeden sonra alınır. Hacim hâlâ değişirken alınan ölçü kısa süre sonra güdüğe uymayabilir. Ölçü zamanını teknik sorumlunuz ve hekiminiz birlikte değerlendirir.
Bu döneme genel bir bakış için Bacak Ampütasyonu Sonrası: Protez Sürecine Nasıl Hazırlanılır? yazımıza göz atabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Güdük bandajını kendim sarabilir miyim?
Tekniği fizyoterapistinizden ya da teknik sorumlunuzdan öğrendikten sonra çoğu kişi kendi sarımını yapabiliyor. İlk denemeleri onların yanında yapmak hataları erken fark ettirir. Tekniği kendi başınıza, videodan öğrenmeye çalışmayın.
Güdük bandajı gece de kalmalı mı?
Bu kararı ekibiniz verir. Gece kullanımı ve süre güdüğünüzün durumuna göre belirlenir.
Güdük çorabı mı, bandaj mı daha iyi?
Genel bir üstünlük sıralaması yok. Seçim dikiş durumuna, güdüğün şekline ve uygulama kolaylığına göre ekibinizle birlikte yapılır.
Diz üstü güdük bandajı neden kalçaya kadar sarılır?
Bandajın kaymaması ve kasık bölgesine kadar dengeli basınç sağlanması için. Bu sarım tek başına zor olduğundan ilk aşamada destek almak işinizi kolaylaştırır.
Bandaj ne zaman bırakılır?
Güdük hacmi dengelendiğinde ve protez kullanımı başladığında bandajın rolü değişir. Ne zaman bırakılacağını ya da çoraba geçileceğini ekibiniz söyler.
İlgili Yazılar
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; kişiye özel tıbbi tavsiye ya da tanı yerine geçmez. Kendi durumunuz için merkezinize ya da hekiminize danışın.
Özgür Irmak'ta 1998'den beri protez ve ortez uygulaması yapıyoruz. Güdüğünüzün hazırlık dönemini birlikte planlayalım.
Adım adım, birlikte.
Yorumlar