Hibrit Kilit Sistemli Diz Üstü Protez Soketi Nedir?

Diz üstü protezde soket, uyluğun neredeyse tamamını sarar. Bacağın uzunluğu ve diz ekleminin ağırlığı bu soketin tutunmasını ayrı bir mesele hâline getiriyor.

Hibrit kilit sistemi bu meseleye verilen cevaplardan biri ve adını iki bağlantı ilkesini tek sokette birleştirmesinden alıyor. Adının yanında sık geçen TF kısaltması ise transfemoral, yani diz üstü seviyeyi gösteriyor.

Peki iki ilke neden bir arada?

Diz Üstü Protez Soket Çeşitlerinde Tutunma Sorusu

Bir protez soketi iki işi aynı anda yapmak zorunda. Yükü güdüğe doğru noktalardan aktarmak ve adım boyunca güdükle birlikte hareket etmek.

Diz üstü seviyede ikinci iş zorlaşıyor. Soketin üst kenarı oturma kemiğine ve kasığa yakın bir bölgeye uzanıyor, altında ise diz eklemi, pylon ve ayak ünitesi asılı duruyor. Adım sırasında bacak ileri savrulurken bu parçaların ağırlığı soketi aşağı doğru çekiyor. Oturunca, merdiven çıkınca ya da eğilince soketin kenarı ile güdük arasındaki ilişki yeniden değişiyor. Tutunma sisteminden beklenen, bütün bu hareketlerde güdük ile soketin birlikte kalması. Uyluk güdüğü yumuşak dokusu daha fazla olan bir bölge. Adım attıkça soket ile güdük arasında küçük bir aşağı yukarı hareket, yani pistonlama oluşabiliyor. Tutunma sistemi bu hareketi en aza indirmeye çalışıyor.

Diz üstü protezin genel yapısını Diz Üstü Protezlere Detaylı Bakış yazımızda anlattık.

Hibrit Kilit Sistemi Nasıl Çalışır?

En sık karşılaşılan kurguda mekanik bir kilit ile vakum ya da emme etkisi birlikte çalışıyor.

Mekanik kilit, liner'ın ucundaki pin ya da kayışın soketin tabanına sabitlenmesiyle çalışıyor ve bacağın sokete oturduğunu hissettiren net bir bağlantı noktası sağlıyor.

Vakum ya da emme tarafı ise liner ile soket arasındaki havanın dışarı atılmasına dayanıyor. Tutunma tek bir noktada kalmıyor, güdüğün yüzeyine yayılıyor.

Hibrit kurguda iki ilke aynı sokette görev paylaşıyor. Giyme sırası genelde şöyle ilerliyor: önce liner güdüğe yuvarlanarak giyiliyor, ardından güdük sokete yerleştiriliyor. Kilit tarafı devreye girdiğinde bağlantı hissediliyor, emme tarafında ise soket içindeki hava bir valften dışarı atılıyor. Mekanizmaların tek tek nasıl işlediğini Protez Soket Türleri: Vakum mu, Pin-Kilit mi? yazımızda bulabilirsiniz. Aktif pompalı vakumu ayrıca Aktif Vakum Sistemli Protez yazımızda ele aldık.

Silikon Liner ve Kilit Sisteminin Uyumu

Hibrit sistemin merkezinde liner duruyor. Kilit tarafı için ucunda bağlantı parçası olan, emme tarafı için soketle sızdırmaz bir temas kurabilen bir liner gerekiyor.

Liner'ın ne olduğunu ve ne işe yaradığını Silikon Liner Nedir? yazımızda anlattık. Hangi liner'ın hangi kilit sistemiyle çalışacağı, değerlendirme sırasında birlikte seçiliyor.

Kilitli Soket Kimler İçin Değerlendirilir?

"Kilitli soket" araması çoğu zaman tek bir soruyu taşıyor: Bacağım düşmeden, güvenle yerinde kalır mı?

Hibrit sistemin bu soruya cevabı kişiye göre değişiyor. Teknik sorumlu birkaç başlığa birlikte bakıyor:

• güdüğün uzunluğu, şekli ve yumuşak doku miktarı

• gün içindeki hacim değişimi

• liner'ı takıp çıkarma ve kilidi kullanma becerisi

• günlük aktivite düzeyi ve kullanılan diz eklemi

Bu başlıkların hiçbiri tek başına karar verdirmiyor. Kararı teknik sorumlu ve hekiminizle birlikte veriyorsunuz.

Günlük Kullanımda Neye Dikkat Edilir?

İki ilke birlikte çalıştığı için iki ayrı kontrol alışkanlığı gerekiyor. Mekanik kilidin temiz ve sorunsuz çalıştığına gözle bakmak, emme tarafında da liner'ın ve sızdırmazlık bölgesinin temiz, hasarsız olmasına dikkat etmek yararlı. Hangi kontrolleri ne sıklıkla yapacağınızı teknik sorumlunuzla konuşun.

Soket içinde alışılmadık bir boşluk ya da hava sesi fark ederseniz teknik sorumlunuzla görüşmeniz doğru adım.

Sık Sorulan Sorular

Hibrit kilit sistemi diz altı protezde de kullanılır mı?

İki ilkeyi birleştiren kurgular diz altı seviyede de bulunabiliyor. Bu yazı diz üstü sokete odaklandı. Kendi seviyeniz için teknik sorumlunuza danışın.

Kilit sistemi takıp çıkarmayı zorlaştırır mı?

Takma ve çıkarma alışkanlığı birkaç uygulamadan sonra yerleşiyor. Süreçte zorlanırsanız alternatif bağlantı seçenekleri konuşulabiliyor.

Hibrit sistem tek bağlantılı sistemden daha mı güvenli?

Bu soru kişiden bağımsız cevaplanamıyor. Uygun sistem, kişinin bütün protez kurulumuna göre belirleniyor.

İlgili Yazılar

Serinin tamamı için Kişiye Özel Protez Soket Çözümleri sayfamıza, pinsiz, kayışla çalışan seçenek için KISS Lanyard Sistemi yazımıza bakabilirsiniz.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; kişiye özel tıbbi tavsiye ya da tanı yerine geçmez. Kendi durumunuz için merkezinize ya da hekiminize danışın.

Diz üstü soketinizi Özgür Irmak'ta birlikte değerlendirelim.

Adım adım, birlikte.