Kişiye Özel Protez Soket Çözümleri: Soket Çeşitleri ve Soket Yapımı

Bir protez bacakta ayak ünitesi değişebilir, diz eklemi değişebilir. Soket ise tek bir kişi için yapılır.

Soket, güdüğün protezle buluştuğu kabuk. Atılan her adımın yükü buradan geçiyor. Özgür Irmak atölyesinde soket hazır üretilmiyor, her ölçü kendi kalıbını doğuruyor. Soketin nasıl yapıldığını ve hangi seçeneklerin bulunduğunu 8 yazılık bir seride topladık. Bu sayfa o serinin haritası.

Protez Bacak Soketi Nedir, Neden Kişiye Özel Yapılır?

Protez bacak soketi, güdüğü saran ve vücut ağırlığını protezin geri kalanına aktaran parça. İki güdük dışarıdan benzer görünebilir. İçeride doku yapısı, kemik çıkıntıları, hassas noktalar ve gün içinde değişen hacim kişiden kişiye farklılaşıyor.

Soket bu haritaya göre şekillenir. Basınç taşıyabilen bölgeler yük alır, hassas bölgeler rahatlatılır. Bu düzeltme işi el ve göz ister. Soketin liner, pylon ve ayak ünitesiyle birlikte nasıl çalıştığını Protez Bacağın Bileşenleri yazımızda anlattık.

Protez Soket Yapımı: Ölçüden Kalıcı Sokete

Soket yapımı birkaç aşamada ilerliyor:

• Değerlendirme: güdüğün durumu, cilt, aktivite düzeyi ve günlük hedefler konuşulur.

• Ölçü alma: alçı kalıp ya da 3D tarama ile güdüğün şekli alınır.

• Model ve düzeltme: kalıp elle ya da CAD/CAM yazılımında düzeltilir.

• Test soketi: çoğu süreçte uyum, şeffaf bir deneme soketiyle kontrol edilir.

• Kalıcı soket: onaylanan forma göre son soket üretilir.

• Takip: hacim değiştikçe soket yeniden değerlendirilir.

Özgür Irmak merkezinde alçı ve 3D tarama birlikte kullanılıyor. Hangisinin seçileceği kişiye ve cihaza göre değişiyor.

Diz Altı ve Diz Üstü Protez Soket Çeşitleri

Soket tasarımı, ampütasyon seviyesine göre ayrı bir mantıkla kuruluyor.

Diz altı protez çeşitlerinde öne çıkan iki tasarım ailesi var. Biri yükü güdüğün tüm yüzeyine yaymayı hedefleyen tam temaslı tasarımlar. Diğeri dizkapağının altındaki tendon bölgesini yük noktası olarak kullanan klasik tasarım. Konunun genel çerçevesini Diz Altı Protezi Nedir? yazımızda bulabilirsiniz.

Diz üstü protez soket çeşitleri ise uyluk kemiğinin üst bölgesini ve oturma kemiğini nasıl kavradığına göre ayrılıyor. Oturma kemiğini soketin içine alan tasarımlar ile onu soket kenarına oturtan daha eski dörtgen tasarım bunların başında geliyor. Diz üstü protezin bütününü Diz Üstü Protezlere Detaylı Bakış yazımız anlatıyor.

Bir de soft soket var. "Soft soket protez" diye aranan çözüm, sert dış soketin içine yerleştirilen yumuşak bir iç katman.

Soket mi, Bağlantı Sistemi mi?

Soketin güdüğe nasıl tutunduğu ayrı bir karar. Vakum, pin-kilit ve kayış gibi bağlantı sistemlerinin farkını Protez Soket Türleri: Vakum mu, Pin-Kilit mi? yazımızda topladık. Bu seri ise soketin gövdesine bakıyor: neyle ölçüldüğüne, neyden yapıldığına, nasıl tasarlandığına.

Kişiye Özel Soket Çözümleri: Serinin 8 Yazısı

3D soket. Güdük dijital olarak taranır, soket bilgisayarda tasarlanır ve 3D baskıyla üretilir. Dijital dosya saklandığı için yeni bir soket aynı veriden başlayabiliyor. Ayrıntısı 3D Soket yazısında.

Hibrit kilit sistemi. Diz üstü (TF, transfemoral) protezde iki bağlantı ilkesini tek sokette birleştiren yaklaşım. Detaylar Hibrit Kilit Sistemli Diz Üstü Protez Soketi yazısında.

Direct Socket (doğrudan soket). Kalıp ve model aşaması olmadan, soketin doğrudan güdük üzerinde şekillendirildiği yöntem. Direct Socket yazısı süreci adım adım anlatıyor.

KISS ve benzeri kayış (lanyard) bağlantılı soketler. Liner'ın ucundaki kayış soketin altından geçirilir ve dışarıdan sabitlenir. Pin hizalamakta zorlanan kullanıcılar için bilinen bir seçenek. Bkz. KISS Lanyard Sistemi

Laminasyon soket. Kumaş katmanlarının reçineyle birleştirildiği klasik soket yapım yöntemi. Laminasyon Soket

Karbon soket. Laminasyonun karbon fiber katmanlarla yapılan hâli. Malzeme seçiminin günlük kullanıma etkisini Karbon Soket yazısında anlattık.

Test soketi. Kalıcı soketten önce uyumun şeffaf bir deneme soketiyle kontrol edildiği aşama. Test Soketi

Ayarlanabilir soket. Güdük hacmi değiştikçe soketin de ayarlanabildiği tasarımlar. Özellikle ilk dönemde gündeme geliyor. Ayarlanabilir Protez Soket

Protez Soket Fiyatları Neye Göre Değişir?

Protez soket fiyatları tek bir rakamla konuşulamıyor. Fiyatı belirleyen başlıca kalemler şunlar:

• soketin yapım yöntemi ve malzemesi (laminasyon, karbon, 3D baskı)

• bağlantı sistemi ve liner seçimi

• ampütasyon seviyesi (diz altı ya da diz üstü)

• aktivite düzeyi ve test soketi ihtiyacı

SGK'nın hangi durumda ne kadarını karşıladığı ayrı bir başlık. Başvuru şartlarını SGK Protez ve Ortez Bedeli yazımızda topladık. Size özel bilgi, değerlendirme görüşmesinden sonra netleşiyor.

Sık Sorulan Sorular

Protez soketi neden kişiye özel yapılır?

Her güdüğün şekli, doku yapısı ve hassas noktaları farklı. Soket bu yüzden kişinin kendi ölçüsünden üretiliyor.

Soket ile liner aynı şey mi?

Hayır. Soket sert dış kabuk, liner ise güdük ile soket arasındaki yumuşak ara katman. İkisi birlikte çalışıyor.

Protez soketi ne zaman değiştirilir?

Güdük hacmi değiştiğinde, soket gevşek ya da sıkı hissettirdiğinde veya ciltte tahriş başladığında teknik sorumlunuzla görüşmeniz gerekir. Değişim kararını o değerlendirme verir.

Hangi soket çeşidi bana uygun?

Bu, ampütasyon seviyenize, cilt durumunuza ve günlük hareketinize bağlı. Karar, teknik sorumlu ve hekiminizle birlikte veriliyor.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; kişiye özel tıbbi tavsiye ya da tanı yerine geçmez. Kendi durumunuz için merkezinize ya da hekiminize danışın.

Soketinizle ilgili sorularınızı Özgür Irmak'ta birlikte konuşabiliriz.

Adım adım, birlikte.